تبلیغات
[جغرافیا - استراتژی های توسعه روستایی
[جغرافیا

لینکدونی

آرشیو

لینکستان

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

استراتژی های توسعه روستایی

استراتژی‌های توسعه روستایی

كشورها و مناطق مختلف جهان, متناسب با شرایط و اولویت‌ها, رویكردها و استراتژی‌های توسعه روستایی متفاوتی را در پیش گرفته‌اند. قطعاً نمی‌توان بدون درنظرگرفتن تجربیات جهانی در این زمینه و با تمركز صِرف بر اشتغالزایی در روستاها (بدون درنظر گرفتن استراتژی توسعه روستایی) توفیق چندانی بدست آورد (كه پایدار و ماندگار نیز باشد). چون اشتغالزایی و كارآفرینی در فضایی مستعد رخ می‌دهد و بدون وجود آن فضا عملاً نمی‌توان متوقع موفقیتی پایدار بود. رویكردها و استراتژی‌های توسعه روستایی را اینگونه می‌توان تقسیم‌بندی نمود.

 الف. رویكردهای فیزیكی-كالبدی:

1. استراتژی توسعه و بهبود زیرساخت‌های روستایی

زیرساخت‌های روستایی را می‌توان سرمایه‌های عمومی و اجتماعی روستاها دانست كه بدین جهت توسعه این زیرساخت‌های اجتماعی, فیزیكی و نهادی باعث بهبود شرایط و كیفیت زندگی و معیشت مردم محلی و ارتقای كارایی زندگی اجتماعی و اقتصادی آنان خواهد شد. بعنوان مثال, توسعه زیرساخت‌های اجتماعی همچون تسهیلات و خدمات بهداشتی و آموزشی, باعث بهبود كیفیت منابع انسانی و افزایش توانایی‌های آنان (در جایگاه‌های فردی و اجتماعی) خواهد شد. منظور از ایجاد, توسعه و نگهداری زیرساخت‌های روستایی, صرفاً تزریق نهاده‌های سرمایه‌ای به یك جامعه با تولید سنتی نیست, بلكه هدف ایجاد سازوكارها, نهادها و مدیریت جدیدی است كه در عمل نیازمند مشاركت وسیع روستاییان است. در واقع این استراتژی, با همكاری مردم می‌تواند به طور آگاهانه, ارادی و موفقیت‌آمیز از دوران طراحی, برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری گذر كرده و به شرایط مطلوب پایدار وارد گردد.

 ب. رویكردهای اقتصادی:

1. استراتژی انقلاب سبز

این استراتژی دارای دو معنای به‌نسبه متفاوت است: یكی به معنی دگرگونی كلی در بخش كشاورزی است به طوریكه این تحول باعث كاهش كمبود مواد غذایی در كشور و مشكلات كشاورزی گردد. دیگری به معنی بهبود نباتات خاص (بویژه گسترش انواع بذرهای اصلاح‌شده گندم و برنج) و تولید زیاد آنان است. براساس مطالعات میسرا, انقلاب سبز باعث كاهش مهاجرت‌های روستایی نشده است و بعضاً باعث بروز اخلافاتی مابین نواحی روستایی (بخاطر بازده متفاوت زمین‌ها در این محصولات اساسی) نیز شده است (توضیحات بیشتری در بخش استراتژی‌های توسعه اقتصادی آمده است).

 

2. استراتژی اصلاحات ارضی

اكثر كشورهای جهان, برای گذار از یك ساخت ارضی به ساختی دیگر, اصلاحات ارضی را در برنامه‌ریزی‌های توسعه روستایی خود گنجانده‌اند. به عبارت دیگر, تجدید ساختار تولید و توزیع مجدد منابع اقتصادی را از اهداف عمده برنامه‌های توسعه روستایی خویش قلمداد نموده‌اند. از دیدگاه بسیاری از صاحبنظران امر توسعه (همچون میردال و تودارو), اصلاحات ارضی كلید توسعه كشاورزی است. البته در بعضی موارد نیز, به دلیل ساماندهی نامناسب خدمات پشتیبانی و تخصیص اعتبارات موردنیاز, چیزی به درآمد زارعان خرده‌پا افزوده نمی‌شود.

 3. استراتژی صنعتی‌نمودن روستاها

اگرچه در این استراتژی, توسعه كشاورزی در فرآیند توسعه روستایی حایز اهمیت است اما در عین حال باید با توسعه فعالیت‌های صنعتی همراه شود. در بسیاری از كشورها (بخصوص آسیایی‌ها) صرفاً زراعت نمی‌تواند اشتغال كافی و بهره‌ور ایجاد نماید (ظرفیت زمین نیز محدود است) بدین جهت باید به ایجاد اشتغال سودآور غیرزراعی نیز پرداخت تا تفاوت درآمد شهرنشینان و روستانشینان افزایش نیافته و مهاجرت روستاییان به شهر كاهش یابد. در این راستا باید اقدامات ذیل صورت پذیرد: (الف) ایجاد مشاغل غیرزراعی و فعالیت‌های درآمدزا, (ب) رواج مراكز روستایی دست پایین. اهداف عمده این استراتژی را می‌توان اینگونه برشمرد:

  • ·        ایجاد اشتغال غیركشاورزی برای روستاییان بیكار یا نیمه‌بیكار در یك منطقه
  • ·        همیاری در جلوگیری از جریان مهاجرت به مراكز شهری
  • ·        تقویت پایه‌های اقتصادی در مراكز روستایی
  • ·        استفاده كامل (بیشتر) از مهارت‌های موجود در یك ناحیه
  • ·        فرآوری تولیدات كشاورزی محلی
  • ·        تهیه نهاده‌های اساسی و كالاهای مصرفی برای كشاورزان و دیگر افراد محلی

بیشتر اینگونه صنایع روستایی در كسب‌وكارهای خرد (كوچك‌مقیاس) شكل می‌گیرند كه می‌تواند بخش عمده‌ای از آن را صنایع دستی تشكیل دهد. این صنایع دستی می‌توانند از ابزارهای پیشرفته‌تر برای كار خود بهره برده و بدلیل سادگی و مقبولیت بیشتر در جوامع روستایی و امكانات اشتغالزایی بیشتر, كمك بیشتری به بهبود وضعیت روستاییان انجام دهند.

 

4. استراتژی رفع نیازهای اساسی

این استراتژی در جستجوی اتخاذ شیوه‌ای است تا براساس آن نیازهای اساسی فقیرترین بخش از جمعیت روستایی را به درآمد و خدمات (در طول یك نسل), برطرف نماید. نیازهای اساسی شامل درآمد (كار مولد) و هم خدمات موردنیاز زندگی می‌شود. محورهای اصلی این استراتژی عبارتند از:

-     تغییر معیار برنامه‌های اجرایی از ”رشد“ به سمت ”نیازهای اساسی“ كه از طریق اشتغال و توزیع مجدد صورت می‌گیرد (به عبارت دیگر از ”رشد اقتصادی“ به ”توسعه اقتصادی“·  -      چرخش از اهداف ذهنی به سمت اهداف عینی و واقعی

-   كاهش بیكاری

از این رو رفع نیازهای اساسی تهیدستان, در كانون مركزی این استراتژی قرار می‌گیرد و اهداف رشدمحور جای خود را اهداف مصرفی می‌دهند كه در مناطق روستایی با سرمایه و واردات كمتری (نسبت به بخش شهری) قابل انجام هستند.

 ج. رویكردهای اجتماعی-فرهنگی:

1. استراتژی توسعه اجتماعی

استراتژی توسعه اجتماعی محلی (جامعه‌ای), اهداف توسعه اقتصادی-اجتماعی را تواماً شامل می‌شود و نوید می‌دهد كه هم پایه‌های نهادهای دموكراتیك را بنا نهد و هم در تامین رفاه مادی روستاییان مشاركت نماید.

 

2. استراتژی مشاركت مردمی

از این دیدگاه, مردم هم وسیله توسعه هستند و هم هدف آن. طرح‌های توسعه روستایی چه به لحاظ ماهیت طرح‌ها و چه به خاطر محدودیت امكانات و منابع دولتی, نیازمند مشاركت مردم در ابعاد وسیع هستند. در این استراتژی باید با تلفیق مناسب رویكردهای بالا به پایین و پایین به بالا, امكان مشاركت گسترده مردم را در فرآیند توسعه روستایی فراهم آورد. محورهای اصلی این استراتژی عبارتند از:

-    تاكید بیشتر بر نیازهای مردم-     تشویق و افزایش مشاركت مردم در هر مرحله از فرآیند برنامه‌ریزی·    -    بسط و ترویج سرمایه‌گذاری‌های كوچك, كه مردم قادر به اجرای آن باشند -     كاهش هزینه‌های مردم و در مقابل افزایش درآمدهای آنان-       تشویق مردم در جهت تداوم و نگهداری پروژه‌های توسعه (افزایش آگاهی‌های مردم و كاهش زمان و هزینه طرح‌ها و پروژه‌ها)

مشاركت در حكم وسیله‌ای برای گسترش و توزیع دوباره فرصت‌ها با هدف اتخاذ تصمیم‌های جمعی, همیاری در توسعه و بهره‌مندی همگانی از ثمرات آن است. این مشاركت می‌تواند در تمامی مراحل مختلف تصمیم‌گیری, اجرا (عملیات, مدیریت و اطلاع‌رسانی), تقسیم منافع, و ارزیابی وجود داشته باشد.

 د. رویكردهای فضایی, منطقه‌ای و ناحیه‌ای:

1. استراتژی‌های تحلیل مكانی

والتر كریستالر (1933) برمبنای نظریات جی.اچ.فون تونن و آلفرد وبر (1909) نظریه ”مكان مركزی“ را ارایه نمود كه براساس میزان جمعیت, نقش و كاركرد, فاصله, پراكندگی سكونتگاه‌های انسانی به شرح و تبیین ساختار (چارچوب) فضایی سكونتگاه‌ها و حوزه نفوذ آنان (و بالتبع سروساماندهی به نحوه چیدمان نقاط شهری و روستایی) می‌پردازد. متخصصان این زمینه با پذیرش علم جغرافیا (به عنوان تحلیل‌گر فضای زیست), به استفاده از نظریات برجسته دیگر در رابطه با تقسیم‌بندی فضایی-مكانی و ساماندهی فضا نیز مبادرت نمودند. سه نظریه مطرح در این زمینه را می‌توان به طور خلاصه اینگونه معرفی نمود:

- نظریه زمین‌های كشاورزی (جی.اچ.فون تونن): این نظریه به تحلیل چگونگی استفاده و سروساماندهی به زمین‌های كشاورزی می‌پردازد. براساس این نظریه فعالیت‌های كشاورزی و ارزش زمین‌ها متناسب با فاصله آن‌ها از بازار (شهری) تعریف می‌شود (دوایر متحدالمركزی حول شهرها).

- نظریه مكان‌یابی صنایع (آلفرد وبر): براساس این نظریه, صاحبان صنایع می‌كوشند مكانی را جهت استقرار كارخانه‌های خود برگزینند كه با حداقل هزینه تولید محصول و توزیع آنان (هزینه‌های حمل‌ونقل) همراه باشد. در واقع زنجیره‌ای از جریان كالا, خدمات و اطلاعات (وزن و نحوه تعامل آن‌ها) ما را قادر به مكان‌یابی صحیح صنایع می‌كند.

- نظریه مكان مركزی (والتر كریستالر): براساس این نظریه, هر مكانی كه موقعیت مركزی می‌یابد با تولید و توزیع هرچه‌بیشتر كالا و خدمات در حوزه‌های اطراف (یا منطقه نفوذ) به تحكیم موقعیت مركزی خود می‌پردازد, به همین خاطر, چنین مكان‌های مركزی, خدمات بیشتری را در خود متمركز می‌سازند. برمبنای این نظریه, نقاط مركزی در قالب نظامی سلسله‌مراتبی (مبتنی بر جمعیت, فاصله, نقش یا كاركرد) عمل می‌نمایند. طبق این نظریه, خریداران, كالاها و خدمات موردنیاز خود را از نزدیك‌ترین بازار فروش دردسترس تهیه می‌كنند.

 

2. استراتژی توسعه روستا-شهری

از پایان دهه 1970, در واكنش به زوال الگوهای توسعه و پس از استراتژی ”نیازهای پایه“ سازمان جهانی كار (1976), استراتژی توسعه روستا-شهری یا منظومه كشت-شهری (اگروپولیتن) مطرح گردید. برای درك بهتر این استراتژی باید الگوی ”مركز-پیرامون“ و استراتژی نیازهای پایه را دانست.

تحقیقات فریدمن (در آمریكای جنوبی) نشان داده است كه می‌توان فضای زندگی را به دو بخش ”مركز“ و ”پیرامون“ تقسیم نمود كه رابطه بین این دو نظام, استعماری است و پیامد آن قطبی‌شدن در مركز و حاشیه‌ای‌شدن در پیرامون است. استراتژی نیازهای پایه نیز چرخش آشكاری بود از استراتژی‌های متداول تولیدمحور, صنعت‌مدار و شهرگرا به سمت استراتژی‌های مردم‌محور, كشاورزی‌مدار و روستاگرا.

استراتژی روستا-شهری برمبنای الگوی مركز-پیرامون (تجمع سرمایه و منافع در نقاط شهری) و متاثر از استراتژی نیازهای پایه (رفع فقر و ایجاد اشتغال, خوداتكایی, و تامین مایحتاج اصلی), این محورها را برای توسعه مناطق روستایی پیشنهاد می‌كند: درون‌گرایی, حفاظت‌گرایی, خودگردانی (خودكفایی), و نهادینه‌سازی مشاركت. اگر قرار است منظومه كشت-شهری توسعه یابد, باید توسعه را خود بخش‌ها تعیین كرده, خود راه‌اندازی كرده, خود ساخته و خود صاحب شوند. مدیریت مناسبات نظام‌ها نیز باید توسط شورایی متشكل از نمایندگان بخش‌های مختلف (و مدیران ملی) انجام پذیرد.

 3. استراتژی یوفرد

این استراتژی برپایه نقش فعالیت‌ها و كاركردهای شهری در توسعه روستایی (و منطقه‌ای) تعریف می‌شود كه شامل این مراحل می‌گردد: تجزیه و تحلیل منابع ناحیه‌ای, تدوین نقشه تحلیلی منطقه, تحلیل نظام سكونتگاهی, تحلیل ارتباطات فضایی, تحلیل دسترسی‌ها (ارتباطات), تحلیل شكاف عملكردی, تنظیم استراتژی‌های توسعه فضایی, تعیین نارسایی پروژه‌ها و برنامه‌های توسعه, بازبینی و نهادینه‌سازی تحلیل‌های فضایی در برنامه‌ریزی روستایی و ناحیه‌ای.

این استراتژی با ارایه اطلاعات فراوان و ذی‌قیمتی به سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان, آنان را در توزیع سرمایه‌گذاری‌ها در راستای یك الگوی متعادل جغرافیایی (اقتصادی و فیزیكی) یاری می‌دهد. برمبنای این استراتژی, وجود شهرك‌ها و مراكز كوچكی (به عنوان بازار محصولات كشاورزی), كه خدمات اجتماعی اولیه و امكانات عمومی را نیز در اختیار روستاییان قرار می‌دهند, بخاطر پیوندهای مابین خود و مناطق روستایی, می‌توانند به‌گونه‌ای بهتر به شكل‌گیری اسكلت موردنیاز توسعه روستایی یاری رسانند.

 

4. استراتژی نظام سلسله‌مراتبی سكونتگاه‌ها و برنامه‌ریزی مراكز روستایی

بسیاری از كشورهای درحال‌توسعه فاقد الگوی استقرار هستند و ممكن است در سلسله‌مراتب سكونتگاهی, مراكز میانی و واسطه مجهز داشته باشند اما مراكز سطح پایین ندارند و یا اینكه مراكز كنونی, بخشی از نظام سلسله‌مراتب نقاط مراكزی (یكپارچه از نظر كاركردی) را تشكیل نمی‌دهند. نظام فضایی (پدید آمده) باید بگونه‌ای باشد كه برای انتقال رشد اقتصادی و تامین خدمات و كالاهای كافی مناسب باشد. در فرآیند برنامه‌ریزی ناحیه‌ای توسعه, این استراتژی حد میانه تمركزگرایی (مانند قطب رشد) و تمركززدایی (همچون منظومه كشت-شهری) را برگزیده و تجمیع غیرمتمركز و به عبارت بهتر, ”تمركززدایی با تجمیع“ را پیشنهاد كرده است. در واقع این نظریه, راه‌حلی اصلاح‌طلبانه برای كاستی‌ها و نارسایی‌های توسعه فضایی متدوال, كه قطبی شده و باعث ایجاد اختلافات ناحیه‌ای شده است, می‌باشد.

”جانسون“, جمع‌بندی نظریه‌ها را در گرو سیاست‌گذاری فضایی برای دستیابی به توسعه می‌دانست, اما كلید توسعه روستایی را در وجود شبكه‌ای از شهرهای كوچك (كه واسطه ارتباط با شهرهای بزرگ می‌شوند) دیده است. در واقع دسترسی فضایی به فرصت‌ها و تولیدات را با ایجاد و تقویت این گونه شهرها پیشنهاد نموده است. ”رندنیلی“ معتقد بود باید ایجاد شهرهای كوچك در پیوند با حوزه‌های روستایی, محور قرار گرفته تا تنوع‌بخشی به اقتصاد, صنعتی‌نمودن, عرضه پشتیبانی و تجاری‌سازی كشاورزی و امثالهم, و در نهایت سازماندهی و مدیریت توسعه به خوبی برآورده شود. برخلاف او كه پركردن خلا سلسله‌مراتبی را از بالا به پایین مدنظر قرار داده است, ”میسرا“ (پژوهشگر معروف هندی), ساختن چنین فضایی را عمدتاً از پایین به بالا مدنظر قرار داده است (از كوچكترین نقطه روستایی ممكن).

در الگوی رشد مراكز روستایی (”كمیسیون پیرسون“), عمدتاً مراكز روستایی نقاطی هستند كه باید برای  جهت‌دهی مناسب به فرآیند توسعه, تسهیلات و امكانات قابل‌قبولی را در آنان متمركز نمود. تمركز این تسهیلات نیل به تخصص مناسب و موثر در زمینه خدمات و همچنین ایجاد تحرك كنترل‌شده توسعه را در پی خواهد داشت. هدف این الگو, فوریت‌بخشی و تقویت شبكه‌ای از نقاط مركزی در نواحی روستایی و توزیع مناسب مراكز زیستگاهی (در بخش‌های پایین سطح و واسط میانی) است.

 5. استراتژی توسعه یكپارچه ناحیه‌ای

مهمترین دلایل روی‌آوری به این استراتژی, عبارتند از:

-   استفاده بهتر از سرمایه, نیروی انسانی و عوامل تولید -   استخراج و بكارگیری بهینه منابع محلی -  مشاركت آزادانه مردم در سطح ناحیه (كه كوچكتر از منطقه است) -  تجانس بیشتر در ناحیه به علت كوچكی نسبت به منطقه    -  همكاری بهتر سازمان‌های مختلف درگیر در امر برنامه‌ریزی

هدف از این استراتژی یكپارچه‌سازی كلیه امور توسعه در ناحیه است. برنامه‌ریزی ناحیه‌ای, برنامه‌ریزی برای مراكز روستایی (فقط ناحیه نه الزاماً جزیی از فرآیند برنامه‌ریزی ملی) است, به شرط آنكه به پیوند با مراكز شهری بزرگتر واقع در خارج از سلسله‌مراتب ناحیه نیز توجه كافی مبذول دارد (برنامه‌ریزی توزیع‌شده). به عبارت دیگر, توسعه یكپارچه ناحیه‌ای, روشی است برای اجرای همزمان فعالیت‌های مربوط به برنامه‌ریزی‌ چندمنظوره, كه البته این فعالیت‌ها در هر دو سطح كلان و خرد صورت می‌پذیرد (كشاورزی,‌ صنعت و خدمات) و ابعاد اقتصادی, اجتماعی, فضایی و سازماندهی را با هم دربرمی‌گیرد. ویژگی‌های اصلی توسعه یكپارچه ناحیه‌ای عبارتند از: هماهنگی بین بالا و پایین, یكپارچگی میان‌بخشی و برقراری روابط متقابل مابین چهار جنبه اصلی توسعه (اقتصادی, اجتماعی, فضایی و سازماندهی).

 6. استراتژی توسعه زیست-ناحیه

”زیست-ناحیه“ را می‌توان در كل معادل ”قلمرو زندگی“ دانست كه عبارتست از سطح جغرافیایی قابل‌تشخیصی كه شامل نظام‌های زندگی به‌هم‌پیوسته و خودنگهداری (از نظر بازتولید طبیعت) بوده و در نتیجه روابط ارگانیك بین تمامی اعضای ناحیه برقرار است. توسعه متوازن یك ”اجتماع“ یعنی انسان و محیط زیست اطراف او باعث می‌شود طی یك روند اخلاقی پایدار, رشد و پیشرفت مستمر مردم (به عنوان هدف اصلی) در تعاملی سازنده با محیط اطراف محقق شود و به زمین, هوا, آب و كلاً محیط زیست انسان لطمه‌ای وارد نشود. این استراتژی ملهم از اندیشه توسعه پایدار است.

 7. استراتژی توسعه پایدار و همه‌جانبه روستایی :

مطابق این استراتژی باید فرآیندی همه‌جانبه و پایدار طی شود تا در چارچوب آن, ”توانایی‌های اجتماعات روستایی“ در جهت رفع نیازهای مادی و معنوی, در عین برقراری توازن میان اجزای تشكیل‌دهنده نظام سكونت محلی (اكولوژیكی, اجتماعی, اقتصادی و نهادی), رشد و تعالی یابد. محورهای اصلی این استراتژی عبارتند از:

  1. 1.       حفاظت, بهره‌برداری موثر و متوازن از منابع پایه
  2. 2.       افزایش قدرت انتخاب مردم و توانمندنمودن اقشار آسیب‌پذیر روستایی بویژه زنان و جوانان
  3. 3.       توسعه و گسترش مشاركت موثر و همه‌جانبه مردم و نهادهای محلی در فرآیند تصمیم‌سازی و برنامه‌ریزی
  4. 4.       ارتقای بهره‌وری, توسعه فرصت‌ها و ظرفیت‌های متنوع اقتصادی
  5. 5.       توسعه فرصت‌های پایدار از حیث دسترسی به منابع, امكانات و منافع میان شهر و روستا
  6. 6.       ارتقای همه‌جانبه كیفیت زندگی اجتماعات روستایی

 منبع

سازمان شهرداری‌های كشور, نشریه دهیاری‌ها, سال اول, شماره 6-1, تهران, 1382

  1.  موسسه توسعه روستایی ایران, چالش‌ها و چشم‌اندازهای توسعه روستایی ایران, تهران, 1381
  2. علیرضا استعلاجی, بررسی و تحلیل رویكردها و راهبردهای توسعه روستایی-ناحیه‌ای, نشریه جهاد, سال 22, شماره 250-251 و 252, خرداد و تیر و مرداد 1381

bus do belgii
پنجشنبه 17 مرداد 1398 09:21 ق.ظ
Excellent web site. Plenty of helpful information here. I'm sending it to several friends ans also sharing in delicious.
And of course, thanks in your sweat!
como almentar o penes
سه شنبه 8 مرداد 1398 02:11 ب.ظ
Pretty great post. I just stumbled upon your weblog and wanted to say that I've really enjoyed browsing your weblog posts.
After all I'll be subscribing in your feed and I am hoping
you write again soon!
http://phrasanre.strikingly.com/
دوشنبه 3 تیر 1398 03:41 ق.ظ

Nicely put. Many thanks!
acheter du cialis a geneve cialis 5 mg funziona prezzo cialis a buon mercato cialis 5 mg buy cialis 30 day trial coupon when can i take another cialis look here cialis order on line acheter du cialis a geneve cialis coupons cialis taglich
http://cauvoume.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 11:47 ق.ظ

You said it terrifically!
cialis canada cialis without a doctor's prescription cialis coupon cialis professional from usa cialis 5 mg prezzo di cialis in bulgaria cialis soft tabs for sale warnings for cialis cialis 20 mg effectiveness cialis 100mg suppliers
http://nistwealthnext.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 09:05 ب.ظ

Information effectively taken..
cialis en 24 hora where do you buy cialis callus cialis mit grapefruitsaft online prescriptions cialis online prescriptions cialis tadalafil tablets the best choice cialis woman cialis farmacias guadalajara cialis rezeptfrei sterreich
Cialis prices
شنبه 1 تیر 1398 04:13 ق.ظ

Very good posts. Kudos.
we choice cialis uk generico cialis mexico we recommend cheapest cialis buy original cialis cialis 20mg preis cf cialis 20 mg cost wow look it cialis mexico cialis generic tadalafil buy cialis generico en mexico enter site 20 mg cialis cost
http://specestia.strikingly.com/
جمعه 31 خرداد 1398 12:18 ب.ظ

Helpful posts. Regards!
cialis generique costo in farmacia cialis when will generic cialis be available cialis 20 mg effectiveness prices on cialis 10 mg prix de cialis tesco price cialis calis generic for cialis interactions for cialis
cialis sample
پنجشنبه 30 خرداد 1398 07:38 ب.ظ

You actually said that really well!
cialis efficacit cialis dosage amounts cost of cialis cvs online prescriptions cialis cialis 20 mg effectiveness precios cialis peru achat cialis en itali cialis super acti cialis 5 mg scheda tecnica 5 mg cialis pharmacie en ligne
http://ponbyscri.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 01:13 ق.ظ

Incredible all kinds of superb facts!
buy name brand cialis on line generico cialis mexico cheap cialis cialis preise schweiz price cialis best look here cialis cheap canada purchase once a day cialis buying cialis in colombia tadalafil 20 mg comprar cialis 10 espa241a
cheap viagra and cialis
چهارشنبه 29 خرداد 1398 08:29 ق.ظ

Kudos! Numerous posts!

cialis official site prix de cialis american pharmacy cialis cialis online holland cialis vs viagra cialis reviews online prescriptions cialis buy cialis sample pack cialis pas cher paris cialis coupon
Cialis 20 mg
دوشنبه 27 خرداد 1398 06:56 ب.ظ

Regards. Loads of data.

how does cialis work how to purchase cialis on line ou acheter du cialis pas cher cialis tadalafil online brand cialis nl buy online cialis 5mg cialis herbs cialis professional yohimbe cialis cost import cialis
http://tranrecar.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 03:55 ق.ظ

Beneficial facts. Thank you.
cialis cipla best buy low cost cialis 20mg safe dosage for cialis free generic cialis cialis en 24 hora cialis with 2 days delivery buy name brand cialis on line cost of cialis per pill chinese cialis 50 mg online cialis
Generic cialis
یکشنبه 26 خرداد 1398 12:16 ق.ظ

You've made your point.
cialis pills in singapore cialis 30 day trial coupon cialis tablets cialis online cialis generico online venta cialis en espaa generic cialis review uk the best site cialis tablets cialis coupons free generic cialis
http://prevpokce.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 08:17 ب.ظ

Nicely put. Appreciate it.
cialis for sale in europa cialis online buy cialis online legal cialis professional yohimbe generic low dose cialis when will generic cialis be available try it no rx cialis tadalafilo the best site cialis tablets cialis 200 dollar savings card
http://horala.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 05:42 ق.ظ

Lovely postings. Kudos.
cialis therapie cialis 10mg prix pharmaci we use it cialis online store cialis flussig cialis pills cialis billig cialis generika buy cialis cheap 10 mg cialis 20mg low dose cialis blood pressure
http://maugranaf.strikingly.com/
پنجشنبه 23 خرداد 1398 03:36 ب.ظ

Fine tips. Kudos.
cialis 05 sialis cialis dosage amounts generic cialis with dapoxetine the best choice cialis woman buying cialis on internet buy cialis cheap 10 mg buying cialis overnight cialis qualitat cialis tadalafil
http://tramhighrub.strikingly.com/
پنجشنبه 23 خرداد 1398 01:58 ق.ظ

Kudos. Numerous write ups.

viagra cialis levitra try it no rx cialis cialis australian price order cialis from india cialis 5mg cialis generico en mexico how much does a cialis cost cialis preise schweiz cialis daily new zealand buy cialis online nz
best place to buy viagra uk
چهارشنبه 22 خرداد 1398 07:36 ب.ظ

I do trust all of the ideas you've offered on your post. They are really convincing and will certainly work. Still, the posts are too short for starters. May you please lengthen them a bit from next time? Thanks for the post.
cialisvie.com
سه شنبه 21 خرداد 1398 06:36 ق.ظ

This is nicely put! .
buy original cialis cialis herbs generic cialis review uk how to buy cialis online usa achat cialis en europe cialis pills cialis en mexico precio cialis generico in farmacia try it no rx cialis cialis generico milano
http://cialisvie.com/
دوشنبه 20 خرداد 1398 01:26 ق.ظ

Amazing all kinds of valuable tips!
cialis 100mg suppliers ou acheter du cialis pas cher best generic drugs cialis cialis 5 mg effetti collateral buy cialis sample pack no prescription cialis cheap venta de cialis canada cialis 20mg prix en pharmacie cialis generic cialis efficacit
cialisvie.com
شنبه 18 خرداد 1398 07:26 ب.ظ

Kudos. I like it!
cialis online can i take cialis and ecstasy cialis online napol warnings for cialis canadian discount cialis when will generic cialis be available weblink price cialis cialis online napol cialis en mexico precio where do you buy cialis
http://www.centrumkb.pl
چهارشنبه 4 اردیبهشت 1398 12:54 ب.ظ
ブランド時計コピー(N級品)激安通販専門店!
https://www.kidsupfrontvancouver.com/events/
چهارشنبه 4 اردیبهشت 1398 12:53 ب.ظ
グッチコピー 帽子 2016新作帽子_グッチコピー_超人気のプランドスーパーコピー、バッグ、財布が集まって(N品)激安専門店
http://www.camping-lacoscolleda.com/en/services
چهارشنبه 4 اردیبهشت 1398 12:53 ب.ظ
日本人気ロエベスーパーコピーバッグ、ブランドバッグコピー販売優良店!
http://www.ostroga.opole.pl
شنبه 17 فروردین 1398 08:13 ق.ظ
最高級ロレックスコピー激安販売、ロレックススーパーコピー
Cialis canada
پنجشنبه 15 آذر 1397 09:13 ب.ظ

With thanks. Lots of knowledge!

cialis daily dose generic cialis from canada we choice cialis pfizer india cialis generisches kanada side effects of cialis 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis et insomni buy cialis online cheapest cialis tablets australia cialis baratos compran uk
Buy generic cialis
پنجشنبه 15 آذر 1397 01:41 ق.ظ

Regards. I like this!
cialis generico postepay viagra vs cialis vs levitra only now cialis 20 mg cialis sans ordonnance look here cialis order on line cialis rezeptfrei sterreich compare prices cialis uk cialis for sale south africa cialis baratos compran uk cialis pills
where to buy cialis online
چهارشنبه 14 آذر 1397 09:12 ق.ظ

Nicely put, Cheers.
cialis preise schweiz wow cialis tadalafil 100mg click here cialis daily uk canadian discount cialis overnight cialis tadalafil purchasing cialis on the internet cialis rezeptfrei canadian cialis cialis price thailand dosagem ideal cialis
Cialis prices
سه شنبه 13 آذر 1397 09:39 ب.ظ

You said it nicely.!
acquisto online cialis cialis 5 mg schweiz cialis italia gratis generic cialis levitra we recommend cialis info cialis flussig cialis 20 mg cut in half generico cialis mexico cialis prezzo al pubblico buy cialis online cheapest
buy cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 10:49 ق.ظ

Cheers. A lot of postings!

cialis patentablauf in deutschland side effects for cialis cialis baratos compran uk cialis super acti buy cialis cheap 10 mg walgreens price for cialis cialis en 24 hora buy cialis sample pack cialis patentablauf in deutschland tadalafil
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30

درباره وبلاگ

مدیر وبلاگ : فاضلی

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان