تبلیغات
[جغرافیا - استراتژی های توسعه روستایی
[جغرافیا

لینکدونی

آرشیو

لینکستان

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

استراتژی های توسعه روستایی

استراتژی‌های توسعه روستایی

كشورها و مناطق مختلف جهان, متناسب با شرایط و اولویت‌ها, رویكردها و استراتژی‌های توسعه روستایی متفاوتی را در پیش گرفته‌اند. قطعاً نمی‌توان بدون درنظرگرفتن تجربیات جهانی در این زمینه و با تمركز صِرف بر اشتغالزایی در روستاها (بدون درنظر گرفتن استراتژی توسعه روستایی) توفیق چندانی بدست آورد (كه پایدار و ماندگار نیز باشد). چون اشتغالزایی و كارآفرینی در فضایی مستعد رخ می‌دهد و بدون وجود آن فضا عملاً نمی‌توان متوقع موفقیتی پایدار بود. رویكردها و استراتژی‌های توسعه روستایی را اینگونه می‌توان تقسیم‌بندی نمود.

 الف. رویكردهای فیزیكی-كالبدی:

1. استراتژی توسعه و بهبود زیرساخت‌های روستایی

زیرساخت‌های روستایی را می‌توان سرمایه‌های عمومی و اجتماعی روستاها دانست كه بدین جهت توسعه این زیرساخت‌های اجتماعی, فیزیكی و نهادی باعث بهبود شرایط و كیفیت زندگی و معیشت مردم محلی و ارتقای كارایی زندگی اجتماعی و اقتصادی آنان خواهد شد. بعنوان مثال, توسعه زیرساخت‌های اجتماعی همچون تسهیلات و خدمات بهداشتی و آموزشی, باعث بهبود كیفیت منابع انسانی و افزایش توانایی‌های آنان (در جایگاه‌های فردی و اجتماعی) خواهد شد. منظور از ایجاد, توسعه و نگهداری زیرساخت‌های روستایی, صرفاً تزریق نهاده‌های سرمایه‌ای به یك جامعه با تولید سنتی نیست, بلكه هدف ایجاد سازوكارها, نهادها و مدیریت جدیدی است كه در عمل نیازمند مشاركت وسیع روستاییان است. در واقع این استراتژی, با همكاری مردم می‌تواند به طور آگاهانه, ارادی و موفقیت‌آمیز از دوران طراحی, برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری گذر كرده و به شرایط مطلوب پایدار وارد گردد.

 ب. رویكردهای اقتصادی:

1. استراتژی انقلاب سبز

این استراتژی دارای دو معنای به‌نسبه متفاوت است: یكی به معنی دگرگونی كلی در بخش كشاورزی است به طوریكه این تحول باعث كاهش كمبود مواد غذایی در كشور و مشكلات كشاورزی گردد. دیگری به معنی بهبود نباتات خاص (بویژه گسترش انواع بذرهای اصلاح‌شده گندم و برنج) و تولید زیاد آنان است. براساس مطالعات میسرا, انقلاب سبز باعث كاهش مهاجرت‌های روستایی نشده است و بعضاً باعث بروز اخلافاتی مابین نواحی روستایی (بخاطر بازده متفاوت زمین‌ها در این محصولات اساسی) نیز شده است (توضیحات بیشتری در بخش استراتژی‌های توسعه اقتصادی آمده است).

 

2. استراتژی اصلاحات ارضی

اكثر كشورهای جهان, برای گذار از یك ساخت ارضی به ساختی دیگر, اصلاحات ارضی را در برنامه‌ریزی‌های توسعه روستایی خود گنجانده‌اند. به عبارت دیگر, تجدید ساختار تولید و توزیع مجدد منابع اقتصادی را از اهداف عمده برنامه‌های توسعه روستایی خویش قلمداد نموده‌اند. از دیدگاه بسیاری از صاحبنظران امر توسعه (همچون میردال و تودارو), اصلاحات ارضی كلید توسعه كشاورزی است. البته در بعضی موارد نیز, به دلیل ساماندهی نامناسب خدمات پشتیبانی و تخصیص اعتبارات موردنیاز, چیزی به درآمد زارعان خرده‌پا افزوده نمی‌شود.

 3. استراتژی صنعتی‌نمودن روستاها

اگرچه در این استراتژی, توسعه كشاورزی در فرآیند توسعه روستایی حایز اهمیت است اما در عین حال باید با توسعه فعالیت‌های صنعتی همراه شود. در بسیاری از كشورها (بخصوص آسیایی‌ها) صرفاً زراعت نمی‌تواند اشتغال كافی و بهره‌ور ایجاد نماید (ظرفیت زمین نیز محدود است) بدین جهت باید به ایجاد اشتغال سودآور غیرزراعی نیز پرداخت تا تفاوت درآمد شهرنشینان و روستانشینان افزایش نیافته و مهاجرت روستاییان به شهر كاهش یابد. در این راستا باید اقدامات ذیل صورت پذیرد: (الف) ایجاد مشاغل غیرزراعی و فعالیت‌های درآمدزا, (ب) رواج مراكز روستایی دست پایین. اهداف عمده این استراتژی را می‌توان اینگونه برشمرد:

  • ·        ایجاد اشتغال غیركشاورزی برای روستاییان بیكار یا نیمه‌بیكار در یك منطقه
  • ·        همیاری در جلوگیری از جریان مهاجرت به مراكز شهری
  • ·        تقویت پایه‌های اقتصادی در مراكز روستایی
  • ·        استفاده كامل (بیشتر) از مهارت‌های موجود در یك ناحیه
  • ·        فرآوری تولیدات كشاورزی محلی
  • ·        تهیه نهاده‌های اساسی و كالاهای مصرفی برای كشاورزان و دیگر افراد محلی

بیشتر اینگونه صنایع روستایی در كسب‌وكارهای خرد (كوچك‌مقیاس) شكل می‌گیرند كه می‌تواند بخش عمده‌ای از آن را صنایع دستی تشكیل دهد. این صنایع دستی می‌توانند از ابزارهای پیشرفته‌تر برای كار خود بهره برده و بدلیل سادگی و مقبولیت بیشتر در جوامع روستایی و امكانات اشتغالزایی بیشتر, كمك بیشتری به بهبود وضعیت روستاییان انجام دهند.

 

4. استراتژی رفع نیازهای اساسی

این استراتژی در جستجوی اتخاذ شیوه‌ای است تا براساس آن نیازهای اساسی فقیرترین بخش از جمعیت روستایی را به درآمد و خدمات (در طول یك نسل), برطرف نماید. نیازهای اساسی شامل درآمد (كار مولد) و هم خدمات موردنیاز زندگی می‌شود. محورهای اصلی این استراتژی عبارتند از:

-     تغییر معیار برنامه‌های اجرایی از ”رشد“ به سمت ”نیازهای اساسی“ كه از طریق اشتغال و توزیع مجدد صورت می‌گیرد (به عبارت دیگر از ”رشد اقتصادی“ به ”توسعه اقتصادی“·  -      چرخش از اهداف ذهنی به سمت اهداف عینی و واقعی

-   كاهش بیكاری

از این رو رفع نیازهای اساسی تهیدستان, در كانون مركزی این استراتژی قرار می‌گیرد و اهداف رشدمحور جای خود را اهداف مصرفی می‌دهند كه در مناطق روستایی با سرمایه و واردات كمتری (نسبت به بخش شهری) قابل انجام هستند.

 ج. رویكردهای اجتماعی-فرهنگی:

1. استراتژی توسعه اجتماعی

استراتژی توسعه اجتماعی محلی (جامعه‌ای), اهداف توسعه اقتصادی-اجتماعی را تواماً شامل می‌شود و نوید می‌دهد كه هم پایه‌های نهادهای دموكراتیك را بنا نهد و هم در تامین رفاه مادی روستاییان مشاركت نماید.

 

2. استراتژی مشاركت مردمی

از این دیدگاه, مردم هم وسیله توسعه هستند و هم هدف آن. طرح‌های توسعه روستایی چه به لحاظ ماهیت طرح‌ها و چه به خاطر محدودیت امكانات و منابع دولتی, نیازمند مشاركت مردم در ابعاد وسیع هستند. در این استراتژی باید با تلفیق مناسب رویكردهای بالا به پایین و پایین به بالا, امكان مشاركت گسترده مردم را در فرآیند توسعه روستایی فراهم آورد. محورهای اصلی این استراتژی عبارتند از:

-    تاكید بیشتر بر نیازهای مردم-     تشویق و افزایش مشاركت مردم در هر مرحله از فرآیند برنامه‌ریزی·    -    بسط و ترویج سرمایه‌گذاری‌های كوچك, كه مردم قادر به اجرای آن باشند -     كاهش هزینه‌های مردم و در مقابل افزایش درآمدهای آنان-       تشویق مردم در جهت تداوم و نگهداری پروژه‌های توسعه (افزایش آگاهی‌های مردم و كاهش زمان و هزینه طرح‌ها و پروژه‌ها)

مشاركت در حكم وسیله‌ای برای گسترش و توزیع دوباره فرصت‌ها با هدف اتخاذ تصمیم‌های جمعی, همیاری در توسعه و بهره‌مندی همگانی از ثمرات آن است. این مشاركت می‌تواند در تمامی مراحل مختلف تصمیم‌گیری, اجرا (عملیات, مدیریت و اطلاع‌رسانی), تقسیم منافع, و ارزیابی وجود داشته باشد.

 د. رویكردهای فضایی, منطقه‌ای و ناحیه‌ای:

1. استراتژی‌های تحلیل مكانی

والتر كریستالر (1933) برمبنای نظریات جی.اچ.فون تونن و آلفرد وبر (1909) نظریه ”مكان مركزی“ را ارایه نمود كه براساس میزان جمعیت, نقش و كاركرد, فاصله, پراكندگی سكونتگاه‌های انسانی به شرح و تبیین ساختار (چارچوب) فضایی سكونتگاه‌ها و حوزه نفوذ آنان (و بالتبع سروساماندهی به نحوه چیدمان نقاط شهری و روستایی) می‌پردازد. متخصصان این زمینه با پذیرش علم جغرافیا (به عنوان تحلیل‌گر فضای زیست), به استفاده از نظریات برجسته دیگر در رابطه با تقسیم‌بندی فضایی-مكانی و ساماندهی فضا نیز مبادرت نمودند. سه نظریه مطرح در این زمینه را می‌توان به طور خلاصه اینگونه معرفی نمود:

- نظریه زمین‌های كشاورزی (جی.اچ.فون تونن): این نظریه به تحلیل چگونگی استفاده و سروساماندهی به زمین‌های كشاورزی می‌پردازد. براساس این نظریه فعالیت‌های كشاورزی و ارزش زمین‌ها متناسب با فاصله آن‌ها از بازار (شهری) تعریف می‌شود (دوایر متحدالمركزی حول شهرها).

- نظریه مكان‌یابی صنایع (آلفرد وبر): براساس این نظریه, صاحبان صنایع می‌كوشند مكانی را جهت استقرار كارخانه‌های خود برگزینند كه با حداقل هزینه تولید محصول و توزیع آنان (هزینه‌های حمل‌ونقل) همراه باشد. در واقع زنجیره‌ای از جریان كالا, خدمات و اطلاعات (وزن و نحوه تعامل آن‌ها) ما را قادر به مكان‌یابی صحیح صنایع می‌كند.

- نظریه مكان مركزی (والتر كریستالر): براساس این نظریه, هر مكانی كه موقعیت مركزی می‌یابد با تولید و توزیع هرچه‌بیشتر كالا و خدمات در حوزه‌های اطراف (یا منطقه نفوذ) به تحكیم موقعیت مركزی خود می‌پردازد, به همین خاطر, چنین مكان‌های مركزی, خدمات بیشتری را در خود متمركز می‌سازند. برمبنای این نظریه, نقاط مركزی در قالب نظامی سلسله‌مراتبی (مبتنی بر جمعیت, فاصله, نقش یا كاركرد) عمل می‌نمایند. طبق این نظریه, خریداران, كالاها و خدمات موردنیاز خود را از نزدیك‌ترین بازار فروش دردسترس تهیه می‌كنند.

 

2. استراتژی توسعه روستا-شهری

از پایان دهه 1970, در واكنش به زوال الگوهای توسعه و پس از استراتژی ”نیازهای پایه“ سازمان جهانی كار (1976), استراتژی توسعه روستا-شهری یا منظومه كشت-شهری (اگروپولیتن) مطرح گردید. برای درك بهتر این استراتژی باید الگوی ”مركز-پیرامون“ و استراتژی نیازهای پایه را دانست.

تحقیقات فریدمن (در آمریكای جنوبی) نشان داده است كه می‌توان فضای زندگی را به دو بخش ”مركز“ و ”پیرامون“ تقسیم نمود كه رابطه بین این دو نظام, استعماری است و پیامد آن قطبی‌شدن در مركز و حاشیه‌ای‌شدن در پیرامون است. استراتژی نیازهای پایه نیز چرخش آشكاری بود از استراتژی‌های متداول تولیدمحور, صنعت‌مدار و شهرگرا به سمت استراتژی‌های مردم‌محور, كشاورزی‌مدار و روستاگرا.

استراتژی روستا-شهری برمبنای الگوی مركز-پیرامون (تجمع سرمایه و منافع در نقاط شهری) و متاثر از استراتژی نیازهای پایه (رفع فقر و ایجاد اشتغال, خوداتكایی, و تامین مایحتاج اصلی), این محورها را برای توسعه مناطق روستایی پیشنهاد می‌كند: درون‌گرایی, حفاظت‌گرایی, خودگردانی (خودكفایی), و نهادینه‌سازی مشاركت. اگر قرار است منظومه كشت-شهری توسعه یابد, باید توسعه را خود بخش‌ها تعیین كرده, خود راه‌اندازی كرده, خود ساخته و خود صاحب شوند. مدیریت مناسبات نظام‌ها نیز باید توسط شورایی متشكل از نمایندگان بخش‌های مختلف (و مدیران ملی) انجام پذیرد.

 3. استراتژی یوفرد

این استراتژی برپایه نقش فعالیت‌ها و كاركردهای شهری در توسعه روستایی (و منطقه‌ای) تعریف می‌شود كه شامل این مراحل می‌گردد: تجزیه و تحلیل منابع ناحیه‌ای, تدوین نقشه تحلیلی منطقه, تحلیل نظام سكونتگاهی, تحلیل ارتباطات فضایی, تحلیل دسترسی‌ها (ارتباطات), تحلیل شكاف عملكردی, تنظیم استراتژی‌های توسعه فضایی, تعیین نارسایی پروژه‌ها و برنامه‌های توسعه, بازبینی و نهادینه‌سازی تحلیل‌های فضایی در برنامه‌ریزی روستایی و ناحیه‌ای.

این استراتژی با ارایه اطلاعات فراوان و ذی‌قیمتی به سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان, آنان را در توزیع سرمایه‌گذاری‌ها در راستای یك الگوی متعادل جغرافیایی (اقتصادی و فیزیكی) یاری می‌دهد. برمبنای این استراتژی, وجود شهرك‌ها و مراكز كوچكی (به عنوان بازار محصولات كشاورزی), كه خدمات اجتماعی اولیه و امكانات عمومی را نیز در اختیار روستاییان قرار می‌دهند, بخاطر پیوندهای مابین خود و مناطق روستایی, می‌توانند به‌گونه‌ای بهتر به شكل‌گیری اسكلت موردنیاز توسعه روستایی یاری رسانند.

 

4. استراتژی نظام سلسله‌مراتبی سكونتگاه‌ها و برنامه‌ریزی مراكز روستایی

بسیاری از كشورهای درحال‌توسعه فاقد الگوی استقرار هستند و ممكن است در سلسله‌مراتب سكونتگاهی, مراكز میانی و واسطه مجهز داشته باشند اما مراكز سطح پایین ندارند و یا اینكه مراكز كنونی, بخشی از نظام سلسله‌مراتب نقاط مراكزی (یكپارچه از نظر كاركردی) را تشكیل نمی‌دهند. نظام فضایی (پدید آمده) باید بگونه‌ای باشد كه برای انتقال رشد اقتصادی و تامین خدمات و كالاهای كافی مناسب باشد. در فرآیند برنامه‌ریزی ناحیه‌ای توسعه, این استراتژی حد میانه تمركزگرایی (مانند قطب رشد) و تمركززدایی (همچون منظومه كشت-شهری) را برگزیده و تجمیع غیرمتمركز و به عبارت بهتر, ”تمركززدایی با تجمیع“ را پیشنهاد كرده است. در واقع این نظریه, راه‌حلی اصلاح‌طلبانه برای كاستی‌ها و نارسایی‌های توسعه فضایی متدوال, كه قطبی شده و باعث ایجاد اختلافات ناحیه‌ای شده است, می‌باشد.

”جانسون“, جمع‌بندی نظریه‌ها را در گرو سیاست‌گذاری فضایی برای دستیابی به توسعه می‌دانست, اما كلید توسعه روستایی را در وجود شبكه‌ای از شهرهای كوچك (كه واسطه ارتباط با شهرهای بزرگ می‌شوند) دیده است. در واقع دسترسی فضایی به فرصت‌ها و تولیدات را با ایجاد و تقویت این گونه شهرها پیشنهاد نموده است. ”رندنیلی“ معتقد بود باید ایجاد شهرهای كوچك در پیوند با حوزه‌های روستایی, محور قرار گرفته تا تنوع‌بخشی به اقتصاد, صنعتی‌نمودن, عرضه پشتیبانی و تجاری‌سازی كشاورزی و امثالهم, و در نهایت سازماندهی و مدیریت توسعه به خوبی برآورده شود. برخلاف او كه پركردن خلا سلسله‌مراتبی را از بالا به پایین مدنظر قرار داده است, ”میسرا“ (پژوهشگر معروف هندی), ساختن چنین فضایی را عمدتاً از پایین به بالا مدنظر قرار داده است (از كوچكترین نقطه روستایی ممكن).

در الگوی رشد مراكز روستایی (”كمیسیون پیرسون“), عمدتاً مراكز روستایی نقاطی هستند كه باید برای  جهت‌دهی مناسب به فرآیند توسعه, تسهیلات و امكانات قابل‌قبولی را در آنان متمركز نمود. تمركز این تسهیلات نیل به تخصص مناسب و موثر در زمینه خدمات و همچنین ایجاد تحرك كنترل‌شده توسعه را در پی خواهد داشت. هدف این الگو, فوریت‌بخشی و تقویت شبكه‌ای از نقاط مركزی در نواحی روستایی و توزیع مناسب مراكز زیستگاهی (در بخش‌های پایین سطح و واسط میانی) است.

 5. استراتژی توسعه یكپارچه ناحیه‌ای

مهمترین دلایل روی‌آوری به این استراتژی, عبارتند از:

-   استفاده بهتر از سرمایه, نیروی انسانی و عوامل تولید -   استخراج و بكارگیری بهینه منابع محلی -  مشاركت آزادانه مردم در سطح ناحیه (كه كوچكتر از منطقه است) -  تجانس بیشتر در ناحیه به علت كوچكی نسبت به منطقه    -  همكاری بهتر سازمان‌های مختلف درگیر در امر برنامه‌ریزی

هدف از این استراتژی یكپارچه‌سازی كلیه امور توسعه در ناحیه است. برنامه‌ریزی ناحیه‌ای, برنامه‌ریزی برای مراكز روستایی (فقط ناحیه نه الزاماً جزیی از فرآیند برنامه‌ریزی ملی) است, به شرط آنكه به پیوند با مراكز شهری بزرگتر واقع در خارج از سلسله‌مراتب ناحیه نیز توجه كافی مبذول دارد (برنامه‌ریزی توزیع‌شده). به عبارت دیگر, توسعه یكپارچه ناحیه‌ای, روشی است برای اجرای همزمان فعالیت‌های مربوط به برنامه‌ریزی‌ چندمنظوره, كه البته این فعالیت‌ها در هر دو سطح كلان و خرد صورت می‌پذیرد (كشاورزی,‌ صنعت و خدمات) و ابعاد اقتصادی, اجتماعی, فضایی و سازماندهی را با هم دربرمی‌گیرد. ویژگی‌های اصلی توسعه یكپارچه ناحیه‌ای عبارتند از: هماهنگی بین بالا و پایین, یكپارچگی میان‌بخشی و برقراری روابط متقابل مابین چهار جنبه اصلی توسعه (اقتصادی, اجتماعی, فضایی و سازماندهی).

 6. استراتژی توسعه زیست-ناحیه

”زیست-ناحیه“ را می‌توان در كل معادل ”قلمرو زندگی“ دانست كه عبارتست از سطح جغرافیایی قابل‌تشخیصی كه شامل نظام‌های زندگی به‌هم‌پیوسته و خودنگهداری (از نظر بازتولید طبیعت) بوده و در نتیجه روابط ارگانیك بین تمامی اعضای ناحیه برقرار است. توسعه متوازن یك ”اجتماع“ یعنی انسان و محیط زیست اطراف او باعث می‌شود طی یك روند اخلاقی پایدار, رشد و پیشرفت مستمر مردم (به عنوان هدف اصلی) در تعاملی سازنده با محیط اطراف محقق شود و به زمین, هوا, آب و كلاً محیط زیست انسان لطمه‌ای وارد نشود. این استراتژی ملهم از اندیشه توسعه پایدار است.

 7. استراتژی توسعه پایدار و همه‌جانبه روستایی :

مطابق این استراتژی باید فرآیندی همه‌جانبه و پایدار طی شود تا در چارچوب آن, ”توانایی‌های اجتماعات روستایی“ در جهت رفع نیازهای مادی و معنوی, در عین برقراری توازن میان اجزای تشكیل‌دهنده نظام سكونت محلی (اكولوژیكی, اجتماعی, اقتصادی و نهادی), رشد و تعالی یابد. محورهای اصلی این استراتژی عبارتند از:

  1. 1.       حفاظت, بهره‌برداری موثر و متوازن از منابع پایه
  2. 2.       افزایش قدرت انتخاب مردم و توانمندنمودن اقشار آسیب‌پذیر روستایی بویژه زنان و جوانان
  3. 3.       توسعه و گسترش مشاركت موثر و همه‌جانبه مردم و نهادهای محلی در فرآیند تصمیم‌سازی و برنامه‌ریزی
  4. 4.       ارتقای بهره‌وری, توسعه فرصت‌ها و ظرفیت‌های متنوع اقتصادی
  5. 5.       توسعه فرصت‌های پایدار از حیث دسترسی به منابع, امكانات و منافع میان شهر و روستا
  6. 6.       ارتقای همه‌جانبه كیفیت زندگی اجتماعات روستایی

 منبع

سازمان شهرداری‌های كشور, نشریه دهیاری‌ها, سال اول, شماره 6-1, تهران, 1382

  1.  موسسه توسعه روستایی ایران, چالش‌ها و چشم‌اندازهای توسعه روستایی ایران, تهران, 1381
  2. علیرضا استعلاجی, بررسی و تحلیل رویكردها و راهبردهای توسعه روستایی-ناحیه‌ای, نشریه جهاد, سال 22, شماره 250-251 و 252, خرداد و تیر و مرداد 1381

Cialis canada
پنجشنبه 15 آذر 1397 09:13 ب.ظ

With thanks. Lots of knowledge!

cialis daily dose generic cialis from canada we choice cialis pfizer india cialis generisches kanada side effects of cialis 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis et insomni buy cialis online cheapest cialis tablets australia cialis baratos compran uk
Buy generic cialis
پنجشنبه 15 آذر 1397 01:41 ق.ظ

Regards. I like this!
cialis generico postepay viagra vs cialis vs levitra only now cialis 20 mg cialis sans ordonnance look here cialis order on line cialis rezeptfrei sterreich compare prices cialis uk cialis for sale south africa cialis baratos compran uk cialis pills
where to buy cialis online
چهارشنبه 14 آذر 1397 09:12 ق.ظ

Nicely put, Cheers.
cialis preise schweiz wow cialis tadalafil 100mg click here cialis daily uk canadian discount cialis overnight cialis tadalafil purchasing cialis on the internet cialis rezeptfrei canadian cialis cialis price thailand dosagem ideal cialis
Cialis prices
سه شنبه 13 آذر 1397 09:39 ب.ظ

You said it nicely.!
acquisto online cialis cialis 5 mg schweiz cialis italia gratis generic cialis levitra we recommend cialis info cialis flussig cialis 20 mg cut in half generico cialis mexico cialis prezzo al pubblico buy cialis online cheapest
buy cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 10:49 ق.ظ

Cheers. A lot of postings!

cialis patentablauf in deutschland side effects for cialis cialis baratos compran uk cialis super acti buy cialis cheap 10 mg walgreens price for cialis cialis en 24 hora buy cialis sample pack cialis patentablauf in deutschland tadalafil
buy cialis with no prescription
دوشنبه 12 آذر 1397 11:06 ب.ظ

You mentioned that effectively.
il cialis quanto costa cialis with 2 days delivery when can i take another cialis cialis 5 mg schweiz generic cialis tadalafil click here take cialis online cialis does cialis cause gout cialis canada tadalafil 10 mg
Cialis canada
دوشنبه 12 آذر 1397 10:15 ق.ظ

Thanks, I appreciate this.
cialis herbs cialis generika cialis 20 mg cut in half cialis manufacturer coupon cialis generika generic cialis soft gels cialis 5 mg cialis dosage side effects of cialis link for you cialis price
buy cialis germany
یکشنبه 11 آذر 1397 10:34 ب.ظ

You actually said it very well!
safe dosage for cialis cialis online nederland we recommend cheapest cialis cialis 20mg preis cf viagra cialis levitra buy online cialis 5mg can i take cialis and ecstasy cialis mit grapefruitsaft cialis ahumada canadian drugs generic cialis
Cialis online
یکشنبه 11 آذر 1397 09:37 ق.ظ

Kudos, I appreciate it!
cialis tadalafil cialis in sconto cialis tablets free generic cialis tadalafil 10 mg walgreens price for cialis we like it safe cheap cialis buy cialis online order generic cialis online we like it cialis soft gel
buy cialis online safely
شنبه 10 آذر 1397 10:46 ب.ظ

Superb facts. Thank you.
tadalafil generic compare prices cialis uk interactions for cialis we like it safe cheap cialis walgreens price for cialis generic for cialis cialis generika in deutschland kaufen cialis daily new zealand cialis baratos compran uk cialis 100 mg 30 tablet
Buy cialis online
شنبه 10 آذر 1397 09:29 ق.ظ

Thanks, Valuable information!
cialis 5mg miglior cialis generico cialis generico in farmacia cialis 5 mg scheda tecnica prescription doctor cialis cialis 20 mg cut in half cipla cialis online tarif cialis france where to buy cialis in ontario comprar cialis 10 espa241a
buy tadalafil
جمعه 9 آذر 1397 10:12 ب.ظ

Wonderful posts. Regards.
cialis rckenschmerzen we like it safe cheap cialis cialis 05 weblink price cialis recommended site cialis kanada no prescription cialis cheap cialis dosage deutschland cialis online how much does a cialis cost tadalafil 20mg
buy tadalafil pills
جمعه 9 آذر 1397 10:16 ق.ظ

You made your stand pretty nicely.!
cialis in sconto cialis for sale canadian discount cialis estudios de cialis genricos acheter du cialis a geneve precios de cialis generico cialis arginine interactio cipla cialis online canadian cialis what is cialis
buy cialis with no prescription
پنجشنبه 8 آذر 1397 11:12 ب.ظ

Truly loads of excellent facts!
we use it cialis online store prescription doctor cialis generico cialis mexico cialis e hiv only here cialis pills the best choice cialis woman cialis name brand cheap sublingual cialis online cialis great britain cialis for bph
Cialis pills
چهارشنبه 7 آذر 1397 11:14 ب.ظ

Regards. Ample data.

cialis y deporte cialis tadalafil buy generic cialis cialis side effects viagra vs cialis vs levitra side effects for cialis cialis cost cialis reviews cialis generika in deutschland kaufen cialis cipla best buy
Generic cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 11:13 ق.ظ

Wow quite a lot of very good facts!
achat cialis en suisse cialis for daily use we like it safe cheap cialis cialis tablets for sale venta cialis en espaa cialis generico lilly overnight cialis tadalafil how much does a cialis cost cialis usa cost can i take cialis and ecstasy
Cialis canada
دوشنبه 9 مهر 1397 06:11 ب.ظ

Wow quite a lot of excellent advice.
viagra cialis levitra cialis y deporte cialis 5 mg schweiz cialis therapie pastillas cialis y alcoho cialis ahumada non 5 mg cialis generici cialis coupon purchasing cialis on the internet trusted tabled cialis softabs
bingobet88.info
دوشنبه 2 مهر 1397 01:50 ب.ظ
This is very interesting, You are a very skilled blogger.

I've joined your feed and look forward to seeking more of your excellent post.
Also, I have shared your site in my social
networks!
canadian online pharmacies
یکشنبه 1 مهر 1397 03:49 ب.ظ

Amazing a lot of amazing facts!
drugstore online reviews safe canadian online pharmacies drugs for sale online drugs for sale in uk good canadian online pharmacies canadian government approved pharmacies aarp recommended canadian online pharmacies candida viagra canada vagra pharmacy onesource
http://viagravonline.com/
چهارشنبه 28 شهریور 1397 11:40 ق.ظ

Nicely put. Cheers.
precios de cialis generico cialis 200 dollar savings card cialis e hiv canadian drugs generic cialis cialis side effects cialis daily side effects of cialis cialis kaufen side effects of cialis callus
cialisiv.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 10:37 ب.ظ

Appreciate it! Lots of content.

cialis generico en mexico are there generic cialis cialis 5 mg scheda tecnica viagra vs cialis where do you buy cialis cialis price thailand generic cialis pro where to buy cialis in ontario opinioni cialis generico overnight cialis tadalafil
viabiovit.com/can-i-buy-viagra-at-cvs.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 09:57 ق.ظ

Awesome postings, Many thanks.
buy super viagra where to buy viagra in malaysia buy viagra online cheap buy viagra from india price of viagra tablets buy viagra prescription online get viagra viagra generic levitra online pharmacy viagra purchase viagra online uk buy viagra thailand
cialis rckenschmerzen
سه شنبه 23 مرداد 1397 01:25 ق.ظ

Thank you. Wonderful stuff!
canada discount drugs cialis tadalafil 20 mg india cialis 100mg cost cialis daily new zealand viagra vs cialis cialis 5 mg cialis free trial where do you buy cialis compare prices cialis uk cialis en 24 hora
Generic cialis
دوشنبه 7 خرداد 1397 04:46 ب.ظ

Thank you! Ample knowledge!

tadalafil cialis official site cialis cuantos mg hay cialis purchasing cialis pills in singapore cialis name brand cheap compare prices cialis uk buy generic cialis cialis efficacit dose size of cialis
Buy cialis
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 08:41 ب.ظ

Nicely put. Thanks!
click here take cialis tadalafil generic cialis para que sirve cialis 30 day trial coupon overnight cialis tadalafil rezeptfrei cialis apotheke cialis pills we use it 50 mg cialis dose canadian cialis only best offers cialis use
Viagra kaufen
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 01:08 ق.ظ

Terrific content. Thank you.
how to get viagra from doctor buy viagra without a prescription buy herbal viagra online buy viagra tesco buy pharmacy online viagra online cheap where can i buy viagra online buy female viagra online viagra on prescription uk online buy viagra
Generic cialis
جمعه 17 فروردین 1397 05:24 ب.ظ

You expressed this fantastically.
achat cialis en europe non 5 mg cialis generici cialis generico online side effects of cialis cialis diario compra how to purchase cialis on line click now cialis from canada what is cialis walgreens price for cialis cialis coupons
Cialis pills
جمعه 3 فروردین 1397 12:45 ب.ظ

Incredible a good deal of valuable facts!
cialis 20 mg cost cialis 5 mg scheda tecnica cialis en mexico precio cialis prezzo al pubblico cialis soft tabs for sale click here to buy cialis low cost cialis 20mg cialis soft tabs for sale cialis y deporte look here cialis order on line
Cialissek
یکشنبه 27 اسفند 1396 08:07 ب.ظ

Nicely put. Cheers.
cialis 5 mg para diabeticos dose size of cialis online cialis cialis 20 mg cost cialis farmacias guadalajara cialis price in bangalore cialis 5 effetti collaterali cialis prezzo al pubblico prices for cialis 50mg cialis online napol
jocuri cu mario
پنجشنبه 10 اسفند 1396 07:22 ب.ظ
آیا تا به حال در مورد نوشتن یک کتاب یا نویسنده مهمان در سایت های دیگر فکر کرده اید؟
من یک وبلاگ بر مبنای موضوعات مشابهی که شما بحث میکنید و دوست دارم شما را داشته باشم
برخی از داستان ها / اطلاعات را به اشتراک بگذارید. من می دانم مخاطبان من از کار شما لذت می برند.
اگر شما حتی از راه دور علاقه مند هستید، احساس رایگان به من یک ایمیل بگذارید.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30

درباره وبلاگ

مدیر وبلاگ : فاضلی

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان