تبلیغات
[جغرافیا - ایلام وتنوع گویش ها
[جغرافیا

لینکدونی

آرشیو

لینکستان

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

ایلام وتنوع گویش ها

استان ایلام از نظر تنوع گویشها ی رایج در آن از موقعیت قابل توجهی برخوردار است ،

كردها ، جمعیت اصلی و عمده استان ایلام هستند. آنان در شهرهای ایلام، ایوان، مهران، شیروان، چرداول، بدره، بخشهایی از دره‌شهر، آبدانان و دهلران ساكن هستند. جز كردها، لرها – كه پیوستگی تنگاتنگی با كردها دارند و در سطور بعد بدان اشاره خواهد شد- در بخشهایی از شهرهای دره‌شهر ، آبدانان و دهلران به سر می‌برند. . همچنین در برخی از نواحی شهرستان شیروان و چرداول لهجه لکی رایج است .درصدی از جمعیت استان را در مناطق موسیان و دشت عباس شهرستان دهلران را نیز عربها تشكیل می‌دهند.

 زبان کردی و گویش های آن:

 زبان کردی یکی از زبانهای هند و ایرانی است که زبان شناسان آن را در زمره زبانهای ایرانی شمال غربی قرار داده اند.آن چه که امروزه کردی نامیده می شود در واقع گویش های مختلفی است که گاه اختلاف آنها چنان زیاد است که گویشوران سخن همدیگر  را در نمی یابند،اما اگر دقیق مورد مطالعه قرار گیرند مشخص می شود که همگی دارای اشتراکات فراوان هستند.شاید بتوان گفت که دلیل اختلاف زیاد گویش های کردی،زیستن در مناطق مختلف جغرافیایی و همسایگی با اقوام مختلف باشد که در شکل گیری این گویش های متنوع بی تاثیر نبوده است.

 

وجود گویش های مختلف زبان کردی از یک سو و پراکندگی گویوشران آن در کشورهای مختلف از سوی دیگر باعث شده است تا تقسیم بندی های مختلفی درباره آنها ارائه شود.

 ظاهر سارایی گویش های کردی را بر حسب موقعیت جغرافیایی به شرح زیر تقسیم کرده است:

 1-کردی شمال غربی:که شامل گویش کرمانجی و فروع آن است.این گویش در مناطق کرد نشین ترکیه،سوریه،بخش های از کردستان عراق،آذربایجان ایران و شمال خراسان،مناطقی از جمهوری های شمالی مانند ارمنستان،آذربایجان،گرجستان و ترکمنستان رایج است.

 2- کردی شمالی:که شامل گویش سورانی و شعبات آن است و در کردستان عراق و ایران و بخش هایی از استان کرمانشاه و آذربایجان غربی بدان تکلم می شود.

 3-کردی مرکزی:که شامل گویش هورامی است و گویشورانش در اورامانات ایران و عراق پراکنده اند.

 4-کردی جنوبی:که شامل کلهری،ایلامی و لکی است.

 گونه های کردی جنوبی

 کردی جنوبی به گونه های زیر تقسیم می شود:

 1-کردی کلهری:که در کرمانشاه و مناطقی از استان ایلام،از جمله شهرستانهای ایوان و شیروان چرداول و بخش چوار رایج است و با گویش کردی ایلامی(فیلی) اندکی تفاوت دارد.

 2-کردی ایلامی(فیلی): گویش کردی ایلام یکی از گویشهای زبان کردی است و به عنوان گونه ای از گویش کردی در کنار گو نه های کلهری ،سنجابی و لکی قرار دارد .این گویش را (فیلی) نیز  می نامندو گویش عمده مردم استان ایلام از جمله طوایف عمده و قدیمی آن است که با اندک اختلافاتی در شهرهای ایلام،مهران،سرابله،بدره،بخش های عمده ای از نواحی جنوبی استان مانند دهلران،دره شهر،آبدانان و مناطقی از کشور عراق نظیربدره، مندلی و خانقین بدان تکلم می شود.

 3-لکی:این گویش در سطح نسبتاً گسترده ای در استان های لرستان،کرمانشاه،همدان و بخشهای از ایلام گویوشران بسیاری دارد.این گویش اغلب به اشتباه لری یا شعبه ای از آن  قلمداد شده است.

  نظام آوایی،واژگان و نحو و نیز سنتهای فرهنگی و بسیاری از ویژگی های دیگر نشان می دهد که لکی گویشی اصیل و برجسته از کردی است.   

 جستاری در باب کردی ایلامی

 

  اما دلیل نا شناخته ماندن گویش کردی فیلی چیست. عواملی که بر نا شناخته ماندن گویش کردی فیلی تاثیر گذاشته است  اول اینکه  قرار گرفتن ایلام د ر آخرین مناطق کرد زبان   و دوم اینکه بعد از شکست حسنویه کرد (حاکمی که تقریبا  در قرن پنجم بر مناطق کرد نشین حکومت میکرد)اتابکان لر ،برپشتکوه (ایلام) حکومت کردند  و چون حکام لر بودند همین امر باعث شد که زبان ایلامی را لری به حساب اورند . محمد امین زكی محقق نامدار كرد و نویسنده كتاب كرد و كردستان است. او به سال 1916 میلادی (1295 هـ .ش) به حكم یك مأموریت رسمی به پشتكوه (ایلام فعلی) یا به زعم خود به لرستان كوچك سفر می كند، او ضمن اقامت ده روزه، در باب زبان و قومیت«لرها»مطالعه می نماید و از این كه می‌بیند زبان اهالی پشتكوه(ایلام کنونی) اینقدر به كردی نزدیك است ، اظهار شگفتی می‌كند.
او فاصله گویشی آنان را با كردی سلیمانیه كمتر از اختلاف گویشی كردی بادینانی با كردی سلیمانیه می‌یابد.
او كه یكی از بزرگان قضیه كرد پژوهی است، توجه نداشته است كه برای مطالعه زبان و قومیت «لرها» یك منطقه كردنشین را انتخاب كرده است و البته طبیعی است كه از این همه نزدیكی زبانی و قومی شگفت‌زده شود      

وجه تسمیه فیلی چیست.                                                                                                          

کردی ایلامی که گاه آن را «فیلی» نیز نامیده اند،در بیشتر مناطق استان ایلام رایج است.واژه فیلی در بین مردم ایلام معروفیت بسیار ندارد.این را کردهای ساکن عراق به مناسبت سلطه والیان لرستان موسوم به فیلی بر ایلام،رواج داده اند و آن از مقوله مجاز خاص و عام است(سارایی)

دستگاه واجی گویش کردی ایلام متشکل از 35 واج همخوان و 8 واج نیز واکه هستند

گویش فیلی دارای لهجه های گوناگونی است که مهمترین آنها عبارتند از :

 1-ملکشاهی:در شهرستان های ایلام و مهران

 2-خزلی:در بخش های از شهرستان شیروان چرداول

 3-آبدانانی:در شهرستان های آبدانان،دهلران و دره شهر

 4-ایلامی:در شهرستانهای ایلام،مهران،شیروان چرداول

 5-بدره ای:در بخش بدره از شهرستان دره شهر

What is the Ilizarov method?
سه شنبه 28 شهریور 1396 03:50 ق.ظ
This is my first time go to see at here and i am actually impressed to read
everthing at alone place.
Why do they call it the Achilles heel?
چهارشنبه 22 شهریور 1396 12:37 ب.ظ
Have you ever considered creating an ebook or
guest authoring on other blogs? I have a blog based on the same ideas you discuss and would really like to have you share some stories/information. I know my audience would value your work.

If you are even remotely interested, feel free to shoot me an e mail.
dani pedrosa
چهارشنبه 18 مرداد 1396 01:16 ب.ظ
http://www.motogp.com
http://sylvialeichtenberge.hatenablog.com/?page=1434339948
چهارشنبه 18 مرداد 1396 11:00 ق.ظ
Thank you a lot for sharing this with all folks you actually understand what you are
talking approximately! Bookmarked. Please additionally talk over with my web site =).
We may have a link change contract among us
http://MichelleZephyr.hatenablog.com
یکشنبه 15 مرداد 1396 08:59 ق.ظ
Hello there, I found your blog via Google whilst looking for a related topic, your
website got here up, it looks good. I've bookmarked it in my google bookmarks.

Hi there, just was alert to your blog via Google, and found that it's really informative.
I am going to watch out for brussels. I will be grateful if you continue this in future.
A lot of other folks shall be benefited out of your writing.

Cheers!
http://lessie4walsh37.soup.io/post/595107538/none
پنجشنبه 21 اردیبهشت 1396 05:54 ب.ظ
Hi there Dear, are you in fact visiting this website regularly, if so after that you will without doubt take nice know-how.
manicure
دوشنبه 4 اردیبهشت 1396 10:46 ب.ظ
Very good post. I am experiencing a few of these issues as well..
BHW
پنجشنبه 31 فروردین 1396 09:23 ق.ظ
Please let me know if you're looking for a author for your site.
You have some really good posts and I think I would be a good asset.
If you ever want to take some of the load off,
I'd absolutely love to write some material for your blog in exchange for a link back to mine.
Please blast me an e-mail if interested. Thank you!
پ
چهارشنبه 15 دی 1389 01:46 ب.ظ
از بس که بهت رو دادم پرو شدی .با جنبه
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

درباره وبلاگ

مدیر وبلاگ : فاضلی

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان